Objawy stwardnienia rozsianego. Kiedy to może być rzut?

Marianna Kowalska .

18 listopada 2026

Kobieta z ręką na oku, cierpiąca na bóle głowy, które mogą być jednym z objawów stwardnienia rozsianego.

Jedno oko nagle widzi jak przez mleko, łydka drętwieje bez wyraźnego powodu, a po pochyleniu głowy przez kręgosłup przechodzi krótkie wrażenie impulsu. Objawy stwardnienia rozsianego często dotyczą wzroku, czucia, siły lub równowagi, choć pojedyncza dolegliwość, zwłaszcza krótka albo związana z gorączką, nie pozwala rozpoznać choroby. Najwięcej mówi jej lokalizacja, czas trwania i wpływ na konkretną funkcję neurologiczną.

Najważniejszy trop to wzorzec objawów, a nie jedna dolegliwość

  • Wzrok, czucie, ruch, równowaga i funkcje poznawcze mogą być zaburzone w różnych kombinacjach.
  • Samo zmęczenie, zawroty głowy lub mrowienie nie przesądzają o stwardnieniu rozsianym.
  • Nowy albo wyraźnie nasilony objaw neurologiczny wymaga oceny lekarskiej, szczególnie gdy utrudnia chodzenie, widzenie lub używanie ręki.
  • Nagła asymetria twarzy, zaburzenia mowy albo jednostronne osłabienie wymagają telefonu pod numer 112 lub 999.

Objawy mogą wyglądać zupełnie inaczej u różnych osób

Najłatwiej się pomylić, gdy listę symptomów traktuje się jak test z odpowiedzią „tak” albo „nie”. Stwardnienie rozsiane wiąże się z ogniskami w różnych częściach mózgu i rdzenia kręgowego, więc obraz choroby zależy od miejsca, w którym doszło do zaburzenia przewodzenia impulsów. Narodowy Fundusz Zdrowia wymienia wśród objawów między innymi zaburzenia widzenia, czucia, równowagi, ruchu, pamięci, funkcji pęcherza i zmęczenie.

Wzrok

Jednym z bardziej charakterystycznych początkowych problemów może być pogorszenie widzenia w jednym oku z bólem przy poruszaniu gałką oczną. Pojawiają się też zaburzenia rozpoznawania barw, zamglenie obrazu, ubytki w polu widzenia, podwójne widzenie lub oczopląs. Taki epizod wymaga oceny okulistycznej albo neurologicznej, ponieważ podobne dolegliwości mają również inne przyczyny.

Czucie i siła mięśni

Mrowienie, drętwienie, pieczenie albo kłujący ból mogą obejmować kończynę, połowę ciała, twarz lub fragment tułowia. Czasem pojawia się uczucie przebiegającego prądu wzdłuż kręgosłupa po zgięciu szyi, znane jako objaw Lhermitte’a. Możliwe są także osłabienie ręki lub nogi, sztywność mięśni, bolesne skurcze i spastyczność, czyli nadmierne napięcie utrudniające płynny ruch.

Równowaga, mowa i koncentracja

Zaburzenia koordynacji mogą powodować chwiejny chód, potykanie się, drżenie podczas wykonywania precyzyjnego ruchu albo wrażenie wirowania. U części osób dochodzi do niewyraźnej, spowolnionej mowy, trudności z koncentracją i wolniejszego przetwarzania informacji. Te symptomy bywają mniej widoczne dla otoczenia niż niedowład, ale potrafią utrudniać pracę, prowadzenie samochodu i zwykłe planowanie dnia.

Przeczytaj również: Ból ucha - przyczyny, domowe sposoby i objawy alarmowe

Objawy niewidoczne

Zmęczenie w SM może być nieproporcjonalne do wysiłku i nie ustępować po zwykłym odpoczynku. Mogą pojawić się także naglące parcie na mocz, trudności z opróżnieniem pęcherza, zaburzenia pracy jelit, ból neuropatyczny, obniżenie nastroju oraz problemy z funkcjami seksualnymi. To właśnie dolegliwości niewidoczne często są bagatelizowane, mimo że mocno zmieniają codzienne funkcjonowanie.

Nowy objaw trwający ponad dobę może wymagać oceny pod kątem rzutu

Słowo „rzut” ma w neurologii bardziej precyzyjne znaczenie niż zwykłe chwilowe pogorszenie samopoczucia. Według zaleceń NICE chodzi o pojawienie się nowych objawów albo nasilenie wcześniejszych, które utrzymują się dłużej niż 24 godziny, po okresie stabilnego stanu trwającym co najmniej miesiąc i bez infekcji lub innej przyczyny.

Sytuacja lub objaw Możliwe wyjaśnienie Co zrobić
Nowe zaburzenie czucia, widzenia albo siły utrzymujące się ponad 24 godziny, bez gorączki i infekcji Możliwy rzut choroby, jeśli wcześniej występował okres stabilizacji Skontaktuj się z neurologiem albo lekarzem prowadzącym. Gdy objaw utrudnia chodzenie, widzenie lub wykonywanie codziennych czynności, nie odkładaj oceny.
Nasilenie wcześniejszych dolegliwości podczas infekcji dróg moczowych, infekcji oddechowej lub gorączki Przejściowe pogorszenie związane z infekcją, a niekoniecznie nowa aktywność choroby Skonsultuj możliwą infekcję. Nie zakładaj samodzielnie, że potrzebne są sterydy.
Pogorszenie po przegrzaniu, intensywnym wysiłku albo gorącej kąpieli, które ustępuje po ochłodzeniu Nasilenie istniejących zaburzeń przewodzenia Ochłodź organizm, odpocznij i obserwuj, czy objawy wracają do wcześniejszego poziomu. Jeśli utrzymują się lub narastają, skontaktuj się z lekarzem.
Stopniowe pogarszanie się sprawności przez ponad trzy miesiące Możliwa progresja choroby albo inna przyczyna, a nie typowy rzut Umów ocenę neurologiczną i opisz zmianę funkcjonowania w czasie.
Nagłe opadnięcie kącika ust, osłabienie jednej ręki lub zaburzenia mowy Możliwy udar lub inny stan nagły Dzwoń pod 112 albo 999, nawet jeśli objawy zaczynają ustępować.

Przykładowo, nowe drętwienie rozpoczynające się rano i utrzymujące do następnego dnia może spełniać czasowy warunek do rozważenia rzutu, ale dopiero po wykluczeniu infekcji i innych przyczyn. Gdy podobne pogorszenie trwa miesiącami, nie powinno być automatycznie nazywane rzutem. W wytycznych przyjęto też, że objaw wpływający na codzienne zadania powinien zostać oceniony możliwie szybko, najlepiej w ciągu 14 dni od początku.

Samo zmęczenie nie prowadzi prosto do rozpoznania SM

Przewlekłe zmęczenie rzeczywiście często występuje w stwardnieniu rozsianym, lecz jest objawem mało swoistym. Jeśli jedynym problemem jest brak energii, zawroty głowy albo niejasne mrowienie, nie powinno się na tej podstawie zakładać SM. Takie dolegliwości mogą mieć wiele innych przyczyn, dlatego lekarz ocenia ich przebieg, bada układ nerwowy i szuka częstszych wyjaśnień.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy do zmęczenia dołącza ogniskowy objaw neurologiczny, na przykład bolesne pogorszenie widzenia w jednym oku, wyraźne osłabienie jednej kończyny, zaburzenie czucia obejmujące określony obszar ciała albo problemy z koordynacją. Jeśli pojawia się taki zestaw, potrzebna jest konsultacja neurologiczna, nawet gdy wcześniejsze symptomy częściowo ustąpiły.

Nie istnieje pojedyncze badanie, które samo potwierdzałoby lub wykluczało SM. Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że rozpoznanie opiera się na całości obrazu klinicznego, badaniu neurologicznym oraz wynikach rezonansu i badań dodatkowych, takich jak punkcja lędźwiowa, OCT lub potencjały wzrokowe.

Nowsze kryteria uwzględniają nerw wzrokowy i dodatkowe markery

Starsze opisy diagnostyki często opierają się na kryteriach McDonalda z 2017 roku. Tymczasem rewizja kryteriów McDonalda z 2024 roku opublikowana w „The Lancet Neurology” rozszerzyła sposób oceny podejrzenia choroby.

W nowych kryteriach nerw wzrokowy stał się piątą lokalizacją w ośrodkowym układzie nerwowym, która może być uwzględniana przy wykazywaniu rozsiania zmian. W określonych sytuacjach znaczenie pomocnicze mają także objaw centralnej żyły w rezonansie, zmiany z obrzeżem paramagnetycznym, stężenie wolnych łańcuchów kappa w płynie mózgowo-rdzeniowym oraz badanie OCT.

Zmiana nie oznacza, że każdy nieprawidłowy rezonans prowadzi do diagnozy. W wybranych przypadkach rozpoznanie może zostać postawione bez klasycznego wykazania rozsiania w czasie, ale tylko wtedy, gdy objawy, obraz MRI i badania dodatkowe tworzą spójny obraz, a inne choroby zostały odpowiednio wykluczone. U osób starszych, z migreną albo czynnikami naczyniowymi potrzebna jest szczególna ostrożność, ponieważ część zmian w mózgu może mieć inne pochodzenie.

To także wyjaśnia, dlaczego opis rezonansu nie powinien być interpretowany samodzielnie. Neurolog porównuje lokalizację zmian z objawami, ocenia ich wiek i charakter, a dopiero później decyduje, czy spełnione są kryteria rozpoznania.

Nagłe zaburzenia mowy i jednostronne osłabienie wymagają szybkiej reakcji

Stwardnienie rozsiane może powodować zaburzenia ruchu, mowy i widzenia, ale ich nagły początek powinien uruchomić myślenie także o udarze. Gdy pojawia się opadanie jednej strony twarzy, niedowład ręki, bełkotliwa mowa, nagłe zaburzenia widzenia lub silny problem z chodzeniem, dzwoń pod 112 albo 999. Zasady szybkiej reakcji opisuje pacjent.gov.pl.

Nie czekaj, aż objawy same miną. Przemijanie dolegliwości nie wyklucza stanu nagłego, a czas rozpoczęcia symptomów może być potrzebny zespołowi ratownictwa.

Jeśli pogorszenie widzenia lub osłabienie rozwija się przez godziny albo dni, bez typowych oznak udaru, nadal wymaga szybkiej konsultacji lekarskiej. Szczególnie dotyczy to pierwszego epizodu, objawów obejmujących jedną stronę ciała oraz problemów, które utrudniają chodzenie lub używanie ręki.

Jedna kartka przed wizytą może uporządkować całą historię objawów

Przed konsultacją zapisz początek dolegliwości, dokładną godzinę lub dzień, stronę ciała, tempo narastania i to, czy objaw całkowicie ustąpił. Dopisz gorączkę, infekcję, przegrzanie, nowy lek, wcześniejsze podobne epizody oraz czynności, których nie da się teraz wykonać.

  • zamiast „drętwieje mi noga” zapisz, czy chodzi o stopę, łydkę, udo czy całą kończynę,
  • przy zaburzeniach widzenia zanotuj, czy problem dotyczy jednego oka, barw, ostrości czy podwójnego obrazu,
  • przy zmęczeniu opisz, po jakiej aktywności się pojawia i jak długo utrudnia normalne funkcjonowanie,
  • przy problemach z równowagą zapisz, czy występują potknięcia, zawroty, drżenie lub trudność w precyzyjnym ruchu.

Takie notatki nie zastępują badania, ale pomagają odróżnić objaw chwilowy od epizodu neurologicznego i ułatwiają lekarzowi ocenę w czasie. Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Przy nowych, nasilających się lub niepokojących objawach skonsultuj się z lekarzem, a w razie nagłego osłabienia, zaburzeń mowy lub asymetrii twarzy dzwoń pod 112 albo 999.

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Materiał został opracowany przy wsparciu nowoczesnych narzędzi analitycznych i językowych (AI). Przed podjęciem decyzji skonsultuj się z ekspertem.

FAQ - Najczęstsze pytania

Możliwe jest pogorszenie widzenia w jednym oku, często z bólem przy poruszaniu gałką oczną, a także zaburzenia rozpoznawania barw, zamglenie obrazu i ubytki w polu widzenia. Mogą pojawić się również podwójne widzenie lub oczopląs. Takie objawy wymagają oceny okulistycznej albo neurologicznej, ponieważ mogą mieć także inne przyczyny.
Nowy objaw albo wyraźne nasilenie wcześniejszego, które trwa dłużej niż 24 godziny, po okresie stabilizacji trwającym co najmniej miesiąc i bez infekcji lub gorączki, może wymagać oceny pod kątem rzutu. Pogorszenie podczas infekcji albo po przegrzaniu może być przejściowe i nie musi oznaczać nowej aktywności choroby. Stopniowe pogarszanie sprawności przez ponad trzy miesiące nie jest typowym rzutem i również wymaga konsultacji neurologicznej.
Nie. Są to objawy mało swoiste i bez dodatkowych ogniskowych zaburzeń neurologicznych nie pozwalają rozpoznać SM. Lekarz bierze pod uwagę przebieg dolegliwości i badanie neurologiczne, a w razie potrzeby także rezonans, punkcję lędźwiową, OCT lub potencjały wzrokowe.
Nagłe opadnięcie kącika ust, osłabienie jednej ręki, zaburzenia mowy, nagłe zaburzenia widzenia albo poważny problem z chodzeniem mogą oznaczać udar lub inny stan nagły. Należy natychmiast wezwać pomoc, nawet jeśli objawy zaczynają ustępować, i zapamiętać czas ich początku.
Oceń artykuł

Średnia: 0.0 / 5 · 0 ocen

Tagi

stwardnienie rozsiane rzuty rezonans magnetyczny nerw wzrokowy objaw lhermitte’a
Autor Marianna Kowalska
Marianna Kowalska
Nazywam się Marianna Kowalska i od dziewięciu lat zajmuję się tematyką zdrowia. Moja pasja do tego obszaru zaczęła się, gdy zaczęłam zgłębiać zagadnienia związane z zdrowym stylem życia i profilaktyką. Fascynuje mnie, jak małe zmiany w codziennych nawykach mogą znacząco wpłynąć na nasze samopoczucie i jakość życia. W swoich tekstach staram się wyjaśniać skomplikowane zagadnienia w przystępny sposób, aby każdy mógł zrozumieć, jak dbać o swoje zdrowie. Piszę o różnych aspektach zdrowia, od odżywiania po zdrowie psychiczne, zawsze dbając o rzetelność i aktualność informacji. Regularnie sprawdzam źródła, porównuję dane i śledzę najnowsze trendy, aby dostarczać moim czytelnikom treści, które są nie tylko użyteczne, ale także łatwe do przyswojenia. Wierzę, że wiedza na temat zdrowia powinna być dostępna dla każdego, dlatego staram się organizować ją w sposób klarowny i zrozumiały.
Komentarze (0)
Dodaj komentarz